میراث در خطر

مجتبی گهستونی: انگیزه بخشی از مردم اهواز برای ساخت و ساز در مرکز شهر به گونه ای افزایش یافته که روند تخریب بناهای با ارزش به روبه رو به رشدی تبدیل شده است. شهرداری به طمع دریافت هزینه های هنگفت تخریب و صدور مجوز ساخت و ساز و مسئولین به دلیل غفلت از دست رفتن ارزش های فرهنگی و تاریخی به گونه ای عمل کرده اند که این میان بیشترین سود را بساز بفروشانی ببرند که بویی از فرهنگ نبرده اند و  فرهنگ را با پول های خود نشانه گرفته اند و فقط به فکر درآمد بیشتر به هر نحو ممکن هستند.

چنگال های ماشین آلات کشاورزی و فعالیت شبانه روزی حفاران غیر مجاز و سودجویان در پی مشاهده آثار سطحی از اشیا تاریخی در یکی از حاشیه ترین مناطق خوزستان باعث شناسایی یک محوطه باستانی در شوش شد.

 خانه‌های قاجاری محله سرمیدان در پشت بقعه سبزقبا واقع شده‌اند، بناهایی که که بخش گسترده‌ای از بافت تاریخی دزفول را تشکیل می‌دهند اما به‌دلیل توسعه بقعه سبزقبا توسط اوقاف خریداری و از بین برده می‌شوند. «مجتبی گهستونی» دبیر انجمن تاریانا و فعال میراث‌فرهنگی خوزستان در این رابطه می‌گوید: اداره اوقاف شهرستان دزفول به استناد توافقنامه‌ای که در سال 1373 در دوره مدیریت اقتداری مدیر کل وقت میراث فرهنگی خوزستان منعقد شده بود هم‌اکنون این ارگان به منظور توسعه بقعه سبزقبا اقدام به تخریب بناهای پیرامونی بافت تاریخی دزفول کرده است. 

سرانجام به مدیریت پر از چالش غلامعلی باغبان کوچک مرد آرام اما پر از انتقاد پایگاه محوطه باستانی شوش پایان داده شد تا این کهن شهر تاریخ مدیریتی دیگر را تجربه کند. دوره مدیریت باغبان در پایگاه شوش که همزمان مدیریت اداره میراث فرهنگی دزفول را هم بر عهده داشت پر از حاشیه همراه با تخریب و تعرض به محوطه های تاریخی بود. با اینکه از سوی دوستداران میراث فرهنگی شوش و خوزستان، به خاطر چشم پوشی ها و مجوزهایی که صادر می کرد از منتقدان سرسخت وی بوده اما او در دوران مدیر کلی پرویز پورفرخی از حمایت جدی برخوردار بود.

پس از آنکه مسئول تهیه پرونده های میراث جهانی برای ثبت در یونسکو اعلام کرد که جهانی شدن پرونده شوش به تعویق افتاده است و منظر فرهنگی روستای دستکند میمند و شهر سوخته دو پرونده پیشنهادی ایران برای ارایه به اجلاس کمیته میراث جهانی 2014 یونسکو هستند شهرداری شوش دست به کار شده تا گام های دیگری برای ورود به عرصه چهارصدهکتاری شوش بردارد.

اعتراض ها نسبت به تخریب بنای تاریخی «سرای عجم» در اهواز وارد مرحله تازه ای شده است.این در حالی است که در روز دوشنبه در یکی از بخش های خبری سیمای خوزستان مدیر کل میراث فرهنگی خوزستان با حضور در تلویزیون از مالک اثر خواست نسبت به تخریب این بنا صرف نظر کند و به عنوان خیر مدرسه ساز اثری ماندگار از خود بر جای بگذارد.

شوش به‌عنوان یکی از مهمترین محوطه‌های باستانی ایران و جهان، درحالی طی هفته‌های اخیر چندین بار گرفتار شعله‌های آتش شد که فعالان میراث‌فرهنگی به‌شدت از آتش‌سوزی‌های اخیر اظهار نگرانی کردند. عدم جمع‌آوری زباله‌ها، خس و خاشاک و گیاهان خودرو هرس نشده علت آتش‌سوزی‌های اخیر عنوان می‌شود. کاخ آپادانا درحالی چند روز پیش بر اثر انباشت نخاله‌ها، خس و خاشاک و گیاهان خودرو هرس نشده به آتش کشیده شد که کارشناسان و باستان‌شناسان میراث‌فرهنگی هنوز گزارشی از میزان خسارت‌های وارده بر این محوطه باستانی اعلام نکرده‌اند.

بر اثر بالا آمدن آب مخزن سد گتوند علیا و به زیر آب رفتن پل ترکمه بر روی رودخانه «تلک»، آخرین جاده ارتباطی ۷ روستای منطقه آبماهیک با شهرستان لالی قطع گردید و محاصره انسانی در این منطقه کامل شد. مجتبی گهستونی سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان تاریانا در این باره به خبرنگار ایبنانیوز گفت: بر اساس اخبار واصله، در مرحله اخیر آبگیری سد گتوند علیا و پس از بالا آمدن آب رودخانه تلوک، بخش دیگری از آثار طبیعی و تاریخی منطقه از جمله آبشار و دره ی رودخانه تلوک، آسیابهای تاریخی «آ اسمال» به همراه شبکه دستکند آبیاری و گورستان پیرامون آن، گورستان تاریخی گلزاری و قلعه و قناتهای سربیشه به زیر آب رفته است.

وی افزود: متاسفانه طی چند روز اخیر بخش مهمی از دره ی زیبای تلوک که قبلا گمان نمی رفت در مخزن سد قرار داشته باشد، به زیر آب رفته است و هم اکنون مخزن سد گتوند علیا علاوه بر تهدید به زیر آب رفتن باقی مانده ی این اثر طبیعی، منطقه ی «چم بنگشت» روستای چیتی را هم در معرض تهدید قرار داده است.

نقش‌‌برجسته فالح ایذه در بالای ورودی گوردخمه بردگوری واقع شده است. باستان‌شناسان قدمت آن را به دوره الیمایی‌ نسبت می‌دهند. با این‌حال تماس‌های مکرر فعالان میراث‌فرهنگی با مسئولان اداره میراث‌فرهنگی شهرستان ایذه نتیجه‌ای به همراه نداشت. چنانچه رحمانی رئیس این اداره کل، از وجود این اثر تاریخی در ایذه اظهار بی‌اطلاعی کرد.

درحال‌حاضر محوطه باستانی شوش با تهدیدات مختلفی مواجه است. حفاری غیرمجاز در سطح گسترده از یک سو و میزان ساخت و ساز و فعالیت‌های عمرانی از سوی دیگر سبب شده که این محوطه با خطرات جدی مواجه شود.

صفحه‌ها