گردشگری «گاومیش»

مجتبی گهستونی: یكی از جاذبه هایی كه هر گردشگری وقتی به خوزستان سفر می كند و دلش می خواهد مشاهده كند، «لب كارون» و «شب های لب شط» است. در كنار همین لب كارون هم جاذبه های دیگری وجود دارد كه به جذابیت سفر اضافه می كند. البته كه جنوبی ها به رودخانه، «شط» می گویند. گردشگری كه عینك ریبون زده كنار «پل سفید» عكسی به یادگار می گیرد، گروهی هم در بلم های درون شط عكس دسته جمعی خود را به یادگار می گیرند تا در آلبوم خوش بنشیند. البته گروهی از گله داران هم وقتی كه گرم شان می شود و می خواهند تنی به آب بزنند در كنار گله «گاومیش» خود آب تنی می كنند.

گردشگران هم كه سوار بلم می شوند، اگر شیب رودخانه را به سمت جنوب پایین بروند در رودخانه كارون بین دو محله «گلستان» و «آخرآسفالت» حیواناتی شبیه «بوفالو» می بینند كه اسم آنها گاومیش است. حیواناتی كه متعلق ‬به ‬دسته ‬پستانداران، ‬زیر ‬دسته ‬سم داران، ‬راسته ‬سم شكافتگان، ‬زیر ‬راسته ‬نشخواركنندگان هستند و از پنج هزار سال پیش اهلی شده اند. شواهد ‬و ‬مداركی ‬وجود ‬دارد ‬كه ‬این ‬نژاد ‬در ‬استان ‬لرستان ‬ایران ‬درقرن ‬نهم ‬قبل ‬از ‬میلاد ‬پرورش ‬می ‬یافت، ‬به ‬طوری ‬كه ‬نقش ‬۶ ‬سر ‬گاومیش ‬بر ‬روی ‬عصای ‬برنزی ‬متعلق ‬به ‬این ‬دوران ‬كنده ‬كاری ‬شده ‬است. ‬ خوزستان خاستگاه حیوانات و جانوران مهمی همچون شیر ایرانی (منقرض شده)، اسب اصیل عرب ایرانی، گوزن زرد، سمندر امپراتور، گاومیش و... است. مشاهده این حیوانات و جانوران نوعی گردشگری حیات وحش است. گردشگرانی كه صرفا برای بررسی گونه های جانوری و شناخت بیشتر اقلیم آن منطقه سفر می كنند. وجه صحیح گردشگری حیات وحش، مشاهده حیوانات و عكسبرداری از آنها در حالت طبیعی خودشان است.

 اما با توجه به جامعه آماری گذامیش ها و تراكم جمعیت آنان در خوزستان، فرصت مناسبی برای گردشگران هستند: فرصتی كه به آن توجه نشده و هیچ برنامه ریزی اصولی برای آن صورت نگرفته است. مثلا بخش عمده ای از گردشگرانی كه به شهرستان «ورزنه» سفر می كنند حتما به دیدن «گاوچاه» می روند. گاوی كه با خواندن آواز دشتی صاحبش حركت می كند و از چاه آب می آورد.

 یا گردشگران به دیدن «كبوترخانه» ها می روند تا نحوه زندگی بسیار رمزآلود كبوترها را در كبوترخانه رصد كنند. اما با توجه به اینكه گاومیش ها دو زیست هستند و در خشكی و آب زندگی می كنند و از سویی در برخی استان های كشور پراكندگی دارند حیوان ناشناخته ای است. به همین دلیل مشاهده آن توسط گردشگران ایرانی و خارجی كه با گاومیش غریبه هستند جذابیت دارد. گردشگرانی كه به تالاب بین المللی «شادگان» در خوزستان سفر می كنند عمدتا شاهد زیست این گاومیش ها در سطح تالاب ها هستند. در اهواز محله ای به گاومیش آباد در حاشیه شط كارون وجود دارد كه جمعیت قابل توجهی از گاومیش های اهواز در آنجا ساكن هستند. در ابتدای شهر ثبت جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر محله ای به نام گاومیش آباد وجود دارد كه ساكنان آن عمدتا گاومیش دار بودند.

جالب است بدانید كه گاومیش ‬مانند ‬گاو ‬چهار ‬معده ای ‬و ‬نشخواركننده است. وزن ‬گاومیش ‬بالغ ‬ بر ‬۴۵۰ ‬تا یك هزار ‬كیلوگرم ‬متغیر ‬است. البته گاومیش ‬مقدار ‬قابل ‬توجهی ‬شیر ‬نیز ‬تولید ‬می كند. مثلا در سال ١٣٩٦ افزون بر ۳۲۶ هزار تن شیر در استان خوزستان تولید شد. در این میان گاوهای دورگ با ۴۰ درصد تولید شیر استان، بیشترین سهم تولید را بر عهده داشته اند و بعد از آن گاومیش با ۱۸ درصد در رتبه بعدی قرار دارد.

آنچه برای بسیاری از گردشگران مشاهده ویژگی های ‬رفتاری ‬و ‬جایگاه ‬پرورش ‬گاومیش است كه سفر را جذاب تر می كند. گاومیش ‬علاقه ‬زیادی ‬به ‬آب تنی دارد ‬و ‬معمولا ‬پس ‬از ‬مدتی ‬چرا كردن ‬خود ‬را ‬به ‬آب ‬می رساند ‬و ‬در ‬آن ‬غوطه ‬ور ‬می شود. این صحنه را می توانید به كرات در ساحل شرقی رودخانه كارون، آن هم در محله آخر آسفالت و كوی مشعلی ببینید.

 در ‬مناطق ‬جنوب ‬غربی ‬ایران، ‬گاومیش ها ‬در ‬سراسر ‬سال ‬به ‬طور ‬آزاد ‬در ‬مراتع ‬و ‬نیزارها ‬مشغول ‬چرا ‬هستند ‬در ‬حالی ‬كه ‬در ‬مناطق ‬شمالی ‬ایران ‬در ‬كرانه ‬دریای ‬خزر، ‬دام ها ‬فقط ‬در ‬ایام ‬زمستان ‬در ‬جایگاه ‬بسته ‬نگهداری ‬می ‬شوند. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

طبق ‬آمار ‬سال ‬۱۳۸۸، ‬جمعیت ‬گاومیش ‬در ‬ایران ‬حدود ‬۴۵۹ ‬هزار ‬راس ‬برآورد ‬شده ‬كه ‬اكثریت ‬این ‬جمعیت در استان خوزستان پراكنده است. گردشگرانی كه تمایل به خوردن شیر دارند بهتر است بدانند كه ‬قیمت ‬شیر ‬گاومیش ‬دو ‬برابر ‬شیر ‬گاو ‬است. همچنین ‬از ‬پوست ‬گاومیش ‬در ‬صنعت ‬چرم سازی ‬استفاده ‬می شود. ‬از ‬پهن یا كود ‬گاومیش ‬به ‬عنوان ‬سوخت ‬در ‬مناطق ‬روستایی ‬استفاده ‬می شود.

اگر خواستید سوار گاومیش شوید یا به آن نزدیك بشوید حتما احتیاط كنید وگرنه مثل نویسنده این نوشتار توسط گاومیش آسیب می بینید و راهی بیمارستان خواهید شد.

شهر: 
دسته بندی: