رهاسازی دو گونه در معرض خطر در طبیعت خوزستان

مجتبی گهستونی: سمندر لرستانی یکی از گونه های مهم جانوری منطقه زاگرس در شمال خوزستان محسوب می شود که به دلایل مختلف از جمله زنده گیری گونه از محل زیست و تخریب زیستگاه در خطر انقراض قرار گرفته است.

سمندر لرستانی در فهرست قرمز جانوران و گونه های در خطر انقراض جهانی اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) قرار گرفته است.

به دلیل اهیت این گونه جانوری و در راستای حفاظت از این سمندر ارزشمند وخاص شمال خوزستان و جلوگیری از انقراض و نابودی آن به عنوان یک میراث ملی درخواست شده است که از زنده گیری، عرضه و فروش آن در اکواریوم و یا هر شکل دیگری خودداری شود.

در پی گزارش زنده گیری سمندر لرستانی که به "حاجی باریک او" و "سمندر امپراتور" هم معروف است از زیستگاه های اصلی آن در منطقه شِوی، پلیس ایستگاه راه آهن تله زنگ اندیمشک تعداد ۴۳۰ قطعه سمندرلرستانی را در محدوده ایستگاه راه آهن تله زنگ کشف نمود که پس از کشف سمندرهای مذکور مراتب به اداره حفاظت محیط زیست شهرستان دزفول اطلاع داده شده و طبق هماهنگی بعمل آمده با حضور مأموران یگان حفاظت محیط زیست دزفول سمندرهای مذکور از پلیس راه آهن ناحیه زاگرس تحویل گرفته شد.

۳۰ قطعه از سمندرهای لرستانی کشف شده در اثر محدویت فضای نگهداری تلف شدند که بلافاصله مابقی در ظروف استاندارد رها شدند. رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان دزفول در این باره گفت: سمندر لرستانی یکی از گونه های در خطر انقراض است که در فهرست گونه های در انقراض اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار دارد.

فرهاد قلی ن‍ژاد افزود: هر ساله در آستانه سال نو افراد سود جو مبادرت به زنده گیری و خروج از زیستگاه و عرضه در آکواریوم ها به همراه ماهیان زینتی می نمایند و در این راستا با استفاده از همیاران و اطلاع رسانی، چاپ بروشور، پوستر و کشف و کنترل از هرگونه زنده گیری، خروج و عرضه آن جلوگیری به عمل می آید.

از آنجایی که همه سمندرهای مکشوفه جهت آزادسازی در طبیعت به زیستگاههای اصلی آن منتقل می شود پس از کشف ۴۳۰ قطعه سمندر لرستانی، در زیستگاه طبیعی آبشار شوی رها سازی گردیدند و تعداد ۱۲۰ قطعه از سمندرهای مذکور نیز به منطقه شاهزاده احمد اندیمشک منتقل و توسط محیط بانان اداره حفاظت محیط زیست اندیمشک رهاسازی شدند.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست دزفول هدف از زنده گیری و انتقال سمندر لرستانی از زیستگاههای طبیعی توسط افراد متخلف را عرضه و فروش این دوزیست زیبا در بازار به همراه ماهیان زینتی در پایان سال عنوان نموده و به اقدامات این اداره در این خصوص از جمله آموزش همیاران ،چاپ و توزیع برشور ،چاپ پوستر و برگزاری کارگاههای آموزشی و کنترل بازار اشاره نمودند.

همچنین یک قطعه پلیکان خاکستری (Pelicanus crispus) که به دلایل نامعلوم زخمی شده بود توسط دوستداران محیط زیست به اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان تحویل گردید که پس از مداوا توسط محیط بانان پارک ملی دز در شهرستان دزفول به آبهای نیلگون خلیج فارس در طبیعت رهاسازی گردید.

از آنجایی که مداوای پرنده ارزشمند مذکور توسط محیط بانان پارک ملی دز با زحمات فراوان انجام گرفت مسئول پارک ملی دز در این خصوص گفت: پرنده پلیکان خاکستری مکشوفه پرنده ای جوان بوده که از ناحیه بال و سینه مصدوم و دچار عفونت گردیده بود که در طی ۲۵ روز در تالاب میانرود تحت مداوا قرار گرفته و سلامتی خود را بدست آورده است.

مهرشاد احمدوندی افزود: پلیکان خاکستری از تیره پلیکانیان می باشد که دو گونه آن در ایران یافت می شود و در دریاچه های شور و شیرین، سواحل و باتلاق ها به سر می برد.

بخشی از جاذبه های طبیعی و کوهستانی شهرستان دزفول شامل منطقه تیر اندازی و شکار ممنوع قلعه شاداب، پارک ملی و پناهگاه حیات وحش دز، آبشار شوی، ساحل رودخانه دز، کوه هفت تنان است.

وجود جاده آسفالته دزفول به دریاچه سد دز که از روستاهای بیشه بزان، پامنار و پا قلعه می گذرد و کوهستانی بودن منطقه به همراه وجود دریاچه سد دز و همچنین منظرگاه طبیعی منطقه و پوشش گیاهی غنی در اواخر زمستان و اوایل بهار باعث شده تا شکار غیر مجاز و چرای بی رویه احشام صورت بگیرد.

پارک ملی و پناهگاه حیات وحش دز در ۴۵ کیلومتری شهرستان دزفول و حوالی چغازنبیل واقع شده که وجود جاده های آسفالته روستایی و جاده خاکی باعث دسترسی به این منطقه می شود.

با وجود آن که قابلیت پارک ملی و پناهگاه حیات وحش دز، جنگلی و جاذبه های آن اراضی جنگلی با عبور رودخانه دز و همچنین تنوع پرندگان منطقه از جاذبه های جنگل دز می باشند و زیستگاه اصلی گونه منحصر به فرد گوزن زرد ایرانی و آخرین بازمانده جنگلهای نیمه گرمسیری ایران محسوب می شود اما تخریب اراضی جنگلی و تبدیل به اراضی کشاورزی ، آتش سوزی ، ریشه کن نمودن درختان و درختچه ها، شکار و صید غیر مجاز از جمله مشکلات و موانع این منطقه به شمار می آید.

منطقه آبشار شوی در دست اقدام جهت ثبت اثر به عنوان اثر طبیعی- ملی است در بخش سردشت دزفول قرار دارد. مجموعه ای از آبشار با پوشش گیاهی درختان بلوط ، بنه و پده و نیزارها و همچنین حیات وحش منطقه شامل کل و بز ایرانی ، سمندر لرستانی و… منظرگاهی بدیع و زیبا بوجود آورده است.

مناطق کوهستانی شمال دزفول شامل کوههای هفت تنان، سالند، لنگر، برآفتاب، کی نو و… با برخورداری از مناطق گرمسیری و سردسیری دارای زیستگاههی با ارزش جنگل های بلوط زاگرس بوده که کوهستان های آن در بر گیرنده تنوع زیستی منحصر به فرد خود می باشد. قلل برف گیری چون سالن کوه ، هفت تنان و کی نو از مناطق بکر و دست نخورده ای است که گونه های جانوری و گیاهی فراوانی را در خود جای داده است.

به دلیل عدم معرفی و شناخت منطقه مطالعاتی در زمینه شناسایی گونه های جانوری و گیاهی زیستگاههای ارزشمند منطقه انجام نیافته که جای دارد با مطالعه و بررسی بیشتر، اکوسیستم های ارزشمند و در معرض تخریب شناسایی و جهت حفاظت مناطق برنامه ریزی گردد. این مطالعات می تواند در برنامه ریزی جهت توسعه گردشگری منطقه و رونق اقتصادی آن مؤثر و مفید باشد.

دسته بندی: