کاوشهای تازه، بررسی خشتهای تاریخی، مرمت و آغاز بررسیهای تازه در هفت تپه
در ادامه فعالیتهای پایگاه پژوهشی هفت تپه و چغازنبیل، کارشناسان این پایگاه به نتایج خوبی دست یافته و اقدامات مفیدی انجام داده اند که مطالعه آنها خالی از فایده نیست. متاسفانه بسیاری از گردشگران و علاقمندان به تاریخ ایران باستان از ظرفیت های این پایگاه اطلاعی ندارند و پس از آنکه به بازدید موزه هفت تپه که یادگار تمام کوشش های عزت الله نگهبان و باستان شناسان دیگر است می روند چندان کنجکاو نمی شوند تا از این دستاوردها اطلاعی کسب کنند. این در حالی است که ارتباط رسانه یی این پایگاه با رسانه ها به شدت ضعیف است و بخشی از این بی اطلاعی به گردانندگان پایگاه بر می گردد. البته در اینجا جا دارد از آقای فرهادپور از کوشندگان این مجموعه تشکر و قدردانی نمایم که در کنار دیگر همکاران خود از هیچ تلاشی دریغ نمی کنند.
کاوشهای تازه محوطه تاریخی هفت تپه
در مهرماه سال ۸۸ یک فصل کاوش به صورت مشترک بین دانشگاه ماینز آلمان و پژوهشکده باستان شناسی و به سرپرستی بهزاد مفیدی به انجام رسید. در این فصل کاوش شش ترانشه به ابعاد ۱۰ * ۱۰ متر باز شده که نتایج بدست آمده از این کاوش به کاملتر کردن اطلاعات جامعه باستان شناسی در خصوص محوطه تاریخی هفت تپه میانجامد.
بررسی خشتهای تاریخی محوطه هفتتپه
خشتهای اصلی بکار رفته در بقایای معماری هفت تپه بررسی شدند. به منظور بررسی و مقایسه اطلاعات مربوط به شناسایی ترکیبات خشتهای تاریخی محوطه هفتتپه، اقدام به نمونهبرداری و بررسی خشتهای اصلی گردید. ضمن نمونه برداری از خشتهای ساختمان شماره یک (سالنهایH۴ , H۵ ) آزمونهایی در زمینه شیمی و مکانیک خاک و همچنین بررسیهای ظاهری (رنگ و بافت) بر روی آنها انجام شد. به منظور سهولت در دسترسی به اطلاعات، شناسنامهای طراحی و محل نمونههای برداشت شده روی نقشه راهنما مشخص گردیده است.
تهیه و تولید خشت مرمتی در کارگاه
خشتهای مورد نیاز برای عملیات حفاظت و مرمت چغازنبیل و هفت تپه تهیه شدند. این خشتها به روش سنتی (در ابعاد۱۰×۲۰×۴۰ سانتیمتر) و طبق برنامههای مرمتی به تعداد ۶۰۰۰ قالب تهیه شدند این خشتها جهت عملیات حفاظت اضطراری دیوارهها، پر کردن حفرات و شیارها و خواناسازی پلان معماری ساختارها بکار میرود.
مرمت گورخمره ایلامی
گورخمره سفالی بدست آمد در کاوشهای اخیر محوطه تاریخی هفت تپه، مرمت شد. این خمره که از دو قسمت تشکیل شده، اسکلتی را در خود جای داده که به صورت جنینی (دستها و پاها جمع شده روی سینه) درون خمره قرار گرفته است. حفاظتهای اضطراری و استحکام بخشی همزمان با کاوش به انجام رسیده است. بدلیل شکستگیهای فراوان در گورخمره، با استفاده از روش بانداژ و بلوک برداری، خمره از زمین جدا شده و به کارگاه مرمت آثار پایگاه جهت عملیات مرمتی انتقال داده شد. عملیات پاکسازی، استحکام بخشی، نمکزدایی، وصال و بازسازی به انجام رسیده است. این اثر بینظیر، به زودی در موزه هفت تپه به نمایش در میآید.
مرمت اشیا مفرغی هفت تپه
اشیا مفرغی بدست آمده در کاوشهای جدید هفت تپه (شامل سرپیکان، خنجر، زیورآلات و غیره) مرمت شدند. سرعت فرسایش اشیا مفرغی پس از کاوش و خارج شدن از خاک، بالا رفته و تاولهای هیدروژنی و بیماری برنز آسیبهای زیادی به این اشیا وارد میآورند. اشیا بدست آمده در کارگاه مرمت آثار پایگاه، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفتند. مستندنگاری به روش تصویری و ترسیمی انجام شده و عملیات پاکسازی، نمکزدایی و وصالی اشیا مفرغی به انجام رسیده است. این آثار اکنون در مخزن اشیا موزه نگهداری میشوند و به زودی برای نمایش به موزه هفت تپه منتقل میشوند.
آغاز مطالعات اصلاح عرصه و حرائم محوطه باستانی هفتتپه
محوطه تاریخی هفتتپه در دشت خوزستان و در میان مزارع نیشکر کشت و صنعت هفتتپه در حد فاصل شهر باستانی شوش و چغازنبیل قرار دارد، این محوطه باستانی شامل یک شهر و اجتماع بزرگ مربوط به دوران ایلام میانه (حدود قرن چهارده پیش از میلاد) است که از تپههای متعددی تشکیل شده است. با توجه به آثار و الواح به دست آمده از این محوطه، احتمالا نام این شهر باستانی کبنک بوده است.
شهر کبنک در اواخر سده چهاردهم پیش از میلاد تخریب شده و پس از ویرانی هیچ گاه رونق قبلی را بدست نیاورده و فقط سکونتگاههای کوچک و استقرارهای موقتی در دورانهای متاخرتر پارتی و ساسانی در آن ایجاد شدهاند.
عملیات کاوش این محوطه با نمایان شدن یک تاق آجری، هنگام ساخت جاده شرکت توسعه کشت و صنعت نیشکر هفتتپه، در سال ۱۳۴۴ خورشیدی به سرپرستی دکتر عزت الله نگهبان آغاز شد و تا سال ۱۳۵۷ ادامه یافت. در این مدت با انجام چهارده فصل کاوش مداوم، آثار معماری ارزشمندی بدست آمد. همزمان با انجام عملیات کاوش در این محوطه تاریخی، عرصه آن توسط دکتر نگهبان مشخص شد.
در حال حاضر با استفاده از نتایج حفاریهای دکتر عزت ا... نگهبان و گزارشات دکتر بهزاد مفیدی نصرآبادی و دکتر عباس علیزاده و سایر باستانشناسان پایگاه، محدوده اولیه عرصه و حرایم حفاظتی محوطه تاریخی در حال اصلاح و بازنگری است که با تکمیل این مطالعات و تعیین و تصویب ضوابط مرتبط، به کلیه ارگانها و سازمانهای منطقه ابلاغ خواهد شد.
