چرا تخریب آثار تاریخی در سایه آمار گردشگران پنهان می‌ماند؟

هرساله با افزایش حجم سفر و تعداد بازدیدکنندگان نوروزی، شاهد افزایش تخریب‌ها در سایت‌های تاریخی هستیم. این درحالی است که جز آمار پر زرق و برق افزایش حجم سفر، هیچ گزارشی از تخریب‌ها، توسط نهادهای متولی ارائه نمی‌شود تا با توسعه اطلاع‌رسانی از میزان تخریب‌ها در فصول پیک سفر و تراکم گردشگران کاسته شود.

پیش از فرارسیدن نوروز شاهد تبلیغات گسترده رسانه‌ها از آمار تصادفات و چگونگی پیشگیری از تصادفات هستیم، اما هیچگاه آمار و گزارشی از میزان تخریب‌های سایت‌های میراث فرهنگی در ایام پیک سفر نیستیم. این درحالی است که با جمع‌آوری و ارائه و نمایش گزارش‌ها، می‌توان از بروز آسیب‌های مخرب جلوگیری کرد.

بی‌میلی متولیان میراث فرهنگی به فرهنگسازی
با اینکه پیش از تعطیلات نوروزی تمام سازمان ها و ارگان ها برای سهل الوصول کردن سفر بسیج می شوند و سفرهای نوروزی را هدایت می کنند اما هیچ اطلاع رسانی و اقدامی درجهت حمایت از آثارتاریخی و آگاهی بخشیدن به مردم صورت نمی گیرد. به طوری که متولیان میراث فرهنگی تاکنون برنامه خاص و منسجمی نداشته و امنیت میراث فرهنگی درحاشیه گفتارها و خبرها خلاصه شده است.

مجتبی گهستونی دبیرانجمن تاریانا نبود شبکه های اطلاع رسانی گسترده، نبود اعتبارات مالی و سایر امکانات انجمن های دوستدار میراث فرهنگی را معضلی دیگر معرفی کرد و افزود: در رسانه های جمعی به صورت وسیعی عدم استفاده از دخانیات، استفاده از کمربند ایمنی و مسائلی از این دست مطرح می شود و فیلم ها و کلیپ های مختلفی ساخته می شود اما هیچگاه راجع به حفظ میراث فرهنگی که ریشه در زندگی مردم دارد کار آموزشی و ترویجی صورت نمی گیرد.

گهستونی با اشاره به اینکه ارگان ها و نهادها تنها درایام نوروزی بسیج می شوند و بقیه سال هیچ سفری هدایت نمی شود به CHN گفت: سازمان ها مقدمات سفر و سهل‌الوصول کردن سفر را تنها در ایام نوروز به عهده می گیرند و در باقی سال همه چی از جمله محوطه های تاریخی نیز رها می شود.

وی ادامه داد: این درحالی است که نبود شبکه های اطلاع رسانی گسترده و امکانات مالی و حمایتی انجمن ها و فعالین میراث فرهنگی باعث شده این صدا از طریق نهادهای مردمی نیز کمتر به گوش برسد. فقر فرهنگسازی باعث شده گردشگران هیچ خط قرمزی و حریمی در مواجهه با آثار تاریخی در ذهن خود نداشته باشند.

بابک مغازه ای دبیرانجمن کهن دژ همدان به CHN گفت: در وهله اول مسئولان و اداره‌کنندگان محیط و فضاهای تاریخی و زیست محیطی باید برای پذیرایی از گردشگرانی که در بعضی اوقات مثل نوروز حجم بیشتری پیدا می کنند از قبل برنامه ریزی های لازم را انجام دهند تا با افزایش حجم و حضور افراد در این سایت های تاریخی و زیست محیطی باعث ایجاد آسیب و تخریب این محیط ها نشود. این مسئله نیازمند راهکارهایی است و برای رسیدن به این راهکارها می توان از کارشناسان غیردولتی و سازمان های مردم‌نهاد کمک گرفت و برنامه‌های مختلفی که در کشورهای دیگر در این رابطه صورت می‌گیرد با انجام مطالعات تطبیقی بررسی شود.

وی افزود: برای مثال می‌توان گفت که نیازی به بازدید تمامی مراجعه کنندگان از همه قسمت‌های یک سایت تاریخی نیست. همچنین می‌توان با راهکارهای دیگری چون افزایش مبلغ بلیت‌ها فضایی بوجود آورد تا بازدید از سایت‌های تاریخی یک نوع تفریح قلمداد نشود و افراد صرفا برای گذراندن اوقات به این محیط ها مراجعه نکنند. البته می توان برای گروه های پژوهشی وعلاقمندان خاص تخفیفات ویژه ای درنظر گرفت.

این فعال میراث‌فرهنگی با تاکید براینکه برنامه‌ریزی رکن اول بازدیدها محسوب می‌شود ادامه داد: افراد پس از ورود به این محوطه ها و سایت های تاریخی رها می شوند در حالی که باید درقالب گروه های کوچک تقسیم بندی شده و همراه با یک یا چند راهنمای متخصص درمحوطه گردش کنند. به طوری که راهنمایان ضمن ارائه اطلاعات درست و علمی از بروز آسیب های احتمالی جلوگیری و زمینه ای برای استفاده هرچه بیشتر افراد را از این بازدیدها به عمل آورند.

بابک مغازه‌ای نیز با تاکید براینکه مسئولین ذیربط باید گزارشاتی پس از پایان هر دوره پربازدید درسایت های تاریخی و زیست محیطی درخصوص آسیب های احتمالی بازدید کنندگان تهیه کنند گفت : همچون دیگر گزارشات آماری که هرساله بلافاصله پس از پایان این دسته بازدیدها از گسترش میزان گردشگران به عموم مخاطبین و رسانه ها ارائه می شود ضروری است پس از پایان هر دوره پربازدید ارائه شود تا از آسیب های مخرب جلوگیری شود.

به طوری که ارائه این گزارش ها عموم مردم که گردشگران را تشکیل می دهند با شدت و میزان این آسیب ها به طور عینی آشنا خواهد کرد و باعث می شود این افراد درسال‌های بعد آسیبی را که شاید به صورت غیرعمدی مرتکب آن می شوند به محوطه ها وارد نکنند و نبود چنین گزارشاتی نشان‌دهنده عدم بررسی احتمالی و نبود برنامه برای آینده است.

دسته بندی: