در سایه نوسازی، بافت قدیمی اهواز نابود می‌شود

مجتبی گهستونی: از ابتدای سالجاری شهرداری منطقه یک و سازمان نوسازی شهرداری اهواز به گونه ای مردم ساکن در مرکز شهر که واحدهای مسکونی و تجاریشان نیاز به نوسازی دارد را تشویق به استفاده از تسهیلات نوسازی می کنند که در منطقه یک بناهای با ارزش فراوانی وجود دارد که از سوی اداره کل میراث فرهنگی خوزستان کمتر حساسیتی برای ثبت و یا تلاش برای خریداری آنها از سوی هر نهاد دیگری وجود.

در یک مورد از ابتدای سالجاری تاکنون بیش از ۳۰۰ واحد در منطقه یک شهرداری اهواز شناسایی شده تا جهت دریافت وام ۲۰ میلیونی به بانک مراجعه نمایند. مشوقهای جدید برای ساکنان بافت‌ فرسوده در حالی از سوی شهرداری اعمال می گردد که بسیاری از مالکان بدون توجه داشتن به ارزش های فرهنگی بعضی از این بناها اقدام به تخریب کامل بنای مورد نظر خود می نمایند تا با ساخت مجدد بنا با توجه به معیارهای جدید ساختمان سازی بپردازند. شاید به همین دلیل است که موج تخریب به سمت بناهای قدیمی گسیل شده است.

بنا به گفته مدیر عامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اهواز وسعت بافت‌های فرسوده اهواز را یک هزار و ۴۱۷ هکتار عنوان کرد و گفت: بر اساس قانون، دولت موظف شده معادل تخفیف‌های اعمال شده توسط شهرداری را در لوایح بودجه سنواتی پیش بینی کند اما تا کنون مطالبات شهرداری اهواز در زمینه تخفیف‌های اعمال شده از دولت وصول نشده است. وی افزود: در سال‌های ۸۸ و ۸۹، حدود ۸۳۰ میلیون تومان و در هفت ماهه نخست امسال نیز ۷۵۰ میلیون تومان تخفیف اعمال شده که تا کنون بازپرداخت نشده است.به گفته این مقام مسئول بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری شامل بافت‌های روبنایی، زیربنایی، مستحدثات، خیابان‌ها و دسترسی‌هایی هستند که فرسودگی و نفوذناپذیری از ویژگی‌های آنهاست.

کارشناسان شهرداری ها معتقدند که کم عرض بودن معابر بافت‌های فرسوده باعث می‌شود که خدمات رسانی به این مناطق با مشکل مواجه شود که این مسئله در منبع آب، حصیرآباد، مرکز شهر اهواز، عامری و... دیده می‌شود. اگر برای نوسازی هر هکتار از بافت فرسوده ۱۰ میلیارد تومان نیاز باشد، برای نوسازی بافت‌های فرسوده اهواز ۱۴ هزار و ۱۷۰ میلیارد تومان نیاز است که با در نظر گرفتن بودجه شهرداری اهواز ۵۰ سال طول می‌کشد. با این حال برای احیای بافت فرسوده در ۱۴ کلان شهر کشور مبلغی حدود ۲۱۲ هزار و ۵۵۰ میلیارد تومان نیاز است.

با وجود دغدغه ای دوستداران میراث فرهنگی برای حفاظت از بناهای قدیمی در بافت هایی که عوامل شهرداری به آن بافت فرسوده می گویند منصور محرابی فرد نویسنده روزنامه روزان یادداشت کوتاهی با عنوان "اهواز اداراه میراثفرهنگی ندارد" نوشته است که عینا درج می شود:

کلانشهر اهواز با قدمتی ۴ هزار ساله که می توان آن را یکی از کهن ترین مراکز تمدن جهان نامید، متاسفانه در حال حاضر فاقد بناهای تاریخی است و بسیاری از بناهای یکصدساله اخیر نیز یا تخریب شده اند و یا در حال تخریب است.مرکز شهر اهواز دارای بناهایی قدیمی است که مورد شناسایی قرار گرفته اند و گاها بعضی نیز اینچنین نشده اند؛اما متاسفانه ضعف مفرط در اداره کل میراث فرهنگی باعث شده که بسیاری از این خانه ها رو به نابودی و یا تخریب بروند.

در اظهار نظری که مجتبی گهستونی، سخن‌گوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان داشته تعداد این خانه ها را بیش از ۲۰۰ باب ذکر کرده است.وی همچنین اعلام کرده که هر یک از این خانه ها می تواند موضوعی برای پایان نامه دانشجویان باشد. وی همچنین افزود:انجمن دوستداران میراث فرهنگی اقدام به شناسایی و مستند نگاری تمام خانه های موجود در محلات عامری و ۳۰ متری و ۲۴متری و بخشی از خانه‌های محدوده چهار راه زند کرده که پس از بررسی تک به تک خانه ها بیش از ۲۰۰ خانه از ارزش میراثی به منظور ثبت در فهرست آثار ملی، مرمت ، حفاظت و بهره برداری بهره‌مند بوده اند، اما وسعت تعداد این خانه ها زیاد است و متاسفانه به خاطر عدم وجود اداره میراث فرهنگی به عنوان متولی حفظ آثار میراث فرهنگی بسیاری از این خانه ها در روند تخریب قرار گرفته اند.

اما سئوالی که پیش می آید این است که چرا باید اداره کل میراث فرهنگی در خوزستان نتواند از این آثار حفاظت کند؟ حتی اگر اداره‌ای هم با نام میراث فرهنگی در اهواز وجود نداشته باشد؟ آیا خانه هایی با قدمت پهلوی اول و دوم و حتی قاجاریه که در حقیقت میراث فرهنگی و تاریخی این مرز و بوم به حساب می آیند باید اینچنین مورد تخریب از سوی اشخاص غیر کارشناس قرار گیرند؟

آخر چه کسی باید متولی حفظ این آثار در اهواز باشد؟ در حالی که هزینه هایی برای صیانت از آنان لازم است و نیز اینکه در رابطه با این میراث ها باید کارشناسانی نیز وجود داشته باشند.

به عنوان یک خبرنگار پیشنهاد می کنم از مسئولین استان که حفظ و صیانت از این میراث های تاریخی و معنوی را به شهرداری اهواز واگذار کنیم تا بتوانیم در حوزه غیر دولتی و مرتبط با شهر از آنان حفاظت کنیم.

پر واضح است سازمان بهسازی و نوسازی اهواز می تواند با توجه به توانایی های لازم و تجربه بسیار ارزنده شهر دزفول اقدام به چنین عملی نماید و نیز می تواند از کارشناسان مسایل تاریخی و همچنین NGO های متصل در این راستا نیز استفاده لازم را ببرد.

لازم به ذکر است در طول این چند سال بسیاری از بناهای تاریخی مورد تخریب قرار گرفته و یا در حال تخریب هستند. می توان در این موارد به بناهای تاریخی ذیل اشاره کرد:

خانه دادرس در بازار عبدالحمید با اینکه ثبت ملی شده و بسیار شاخص است در شرایط بسیار بحرانی قرار دارد و انبار کفش شده.خانه های راه آهن معروف به باشگاه راه آهن روبه‌روی دانشکده ادبیات،خانه نفیسی در خیابان کتانباف و... حال روز بهتر از یکدیگری ندارند. بالکن مهدیان هم که توسط مالک تخریب کامل شده و خانه دولتی، سرای عجم در خیابان سیروس هم....

شهر: 

دسته بندی: 

افزودن یک دیدگاه تازه